جزئیات اجرایی کاشت گیاهان در فضای سبز محوطه
نحوه کاشت گیاهان زینتی در فضای سبز هر محوطه‌ای نقش مهمی در ایجاد زیبایی بصری، ایجاد سایه و آرامش، تعدیل دما، کاهش گرد و غبار و تقویت کیفیت اکولوژیک محیط دارد. در بسیاری از مناطق ایران، شرایط محیطی مانند کمبود آب، تابش شدید، خاک‌های کم‌عمق و شوری متوسط ، فرآیند انتخاب گیاه و اجرای کاشت را حساس و تخصصی می‌کند.
این راهنما بر اساس استانداردهای سازمان پارک‌ها و فضای سبز ایران، دستورالعمل‌های پژوهشی دانشگاه‌های کشور و اصول مدیریت فضای سبز مناطق خشک (FAO و ICARDA) تدوین شده و برای پیمانکاران محوطه‌سازی، ناظرین و مهندسین فضای سبز قابل استفاده است.
1)آماده‌سازی قبل از کاشت گیاهان در فضای سبز
پس از انجام فرایند طراحی کاشت گیاهان زینتی و نهایی شدن نقشه کاشت گیاهان ، جهت اجرا و کاشت گیاهان زینتی در فضای سبز اقدامات زیر ضروری است:
بازرسی بستر کاشت بررسی عمق خاک اصلاح‌شده طبق طرح (بوته 40–60 cm، درختچه 60–80 cm، درخت 80–120 cm). اطمینان از زهکشی مناسب (آب نباید ۳۰ دقیقه در حوضچه بماند).
تأمین و خرید گیاه خرید از نهالستان معتبر با لیبل گونه، سایز و سن. انتخاب گیاهان بدون علائم بیماری، تنش، سوختگی یا آفت . گلدان باید پر ریشه بدون پیچ‌خوردگی شدید باشد. گونه‌های اصلی پروژه = یکدست و یک‌سایز برای حفظ نظم بصری: گاها حضور طراح به همراه یک گیاهپزشک جهت انتخاب گیاهان ضروری است.
نحوه حمل و انتقال گیاه درختچه و بوته‌ها در خودرو عمودی چیده شوند . عدم تماس مستقیم با آفتاب و باد گرم در مسیر:کشیدن چادر بروی گیاهان ضروری است. در زمان توقف، برگ‌ها را مرطوب‌سازی سبک کنید.
(Layout Placement)
قبل از کاشت گیاهان زینتی در فضای سبز، گیاهان در محل کاشت سر جایشان چیده می‌شوند :
نقشه کاشت را به سایت ببرید.
گیاهان را طبق روش چیدمان گیاهان درنقشه ، در سایت بچینید: فاصله‌گذاری طبق طرح (مثلاً 30–40cm برای پوششی‌ها، 70–120cm برای بوته‌ها)
ناظر یا طراح باید چیدمان گیاهان در فضا را تأیید کند → سپس کاشت آغاز شود.
3) نکات اجرایی کاشت گیاهان در فضای سبز ( خارج کردن گیاه از گلدان )
این مرحله حیاتی است؛ اشتباه = 30–60% تلفات.
گیاه را 15–30 دقیقه قبل از خارج کردن، آبیاری کنید → ریشه نرم و انعطاف‌پذیر.
گلدان را با دست فشار ملایم دهید تا جدا شود.
گیاه را از ساقه نکشید → همیشه از سطح گلدان بگیرید.
اگر ریشه پیچ‌خورده بود: فقط کف ریشه به ضخامت 0.5–1 cm بریده شود. ریشه‌ها باز نشوند (باز کردن ریشه = شوک شدید در آب‌وهوای ایران).
طلایی‌ترین نکته اجرایی: ریشه در هیچ مرحله نباید در هوا قرار بگیرد. از بازشدن ریشه در هوای آزاد بدون حفاظت ،حتی چند دقیقه جلوگیری کنید .(سریع بکارید که ریشه هوا نکشد)
۴) روش صحیح کاشت گیاهان فضای سبز در گودال
گودال باید ۲ برابر حجم ریشه باشد.
کف گودال را شل کنید تا ریشه بتواند نفوذ کند.
گیاه در همان ارتفاعی که در گلدان بوده کاشته شود (دفن عمیق باعث خفگی طوقه و پوسیدگی می‌شود).
پرس کردن و خارج کردن هوای ریشه
پس از قرار دادن گیاه، خاک اطراف را با دست یا پا بسیار ملایم فشار دهید.
هدف: خروج حباب هوا → نه سفت کردن خاک.
۵) اولین آبیاری بعد از کاشت گیاهان در فضای سبز (آبیاری استقرار / غرقابی کنترل‌شده)
این مرحله معادل ۵۰٪ موفقیتکاشت گیاهان زینتی در فضای سبز است.
بعد از کاشت، حوضچه دور گیاه ساخته شود .
آبیاری به صورت پر کردن کامل حوضچه تا سطح خاک اشباع شود.
آب باعث می‌شود: خاک بین ریشه‌ها نفوذ کند حباب‌ها خارج شود ریشه به خاک بچسبد
در پایان آبیاری، اگر خاک نشست کرد → خاک اضافه کنید و دوباره آبیاری.
۶) مراقبت بعد از کاشت (۲–۴ هفته حیاتی‌ترین دوره)
مرحله توضیح
سایه‌انداز موقت برای گیاهان تازه کاشته شده در تابستان الزامی
آبیاری منظم 3–4 بار در هفته (صبح یا غروب) به مدت 2–4 هفته
مالچ 3–5 cm برای کاهش تبخیر
بازدید سلامت کنترل پژمردگی، لکه، آفت، خشکیدگی
۷) کنترل کیفیت (چک‌لیست تحویل)
ریشه‌ها خشک نشده باشند
فاصله کاشت مطابق طرح باشد
طوقه زیر خاک دفن نشده باشد
خاک نشست نداشته باشد
استقرار آبیاری و تست آن انجام شده باشد و میزان آبیاری و تنطیم شیر برقی اتومات در آبیاری اتومات باید براساس فصل و سرایط سایه و نیم سایه و... تنظیم شود.
8) نگهداری پس از کاشت گیاهان زینتی در فضای سبز
نگهداری مداوم برای بقای گیاهان ضروری است.
آبیاری و تغذیه : حداقل هفته‌ای یک بار آبیاری کنید، به ویژه در هوای گرم. از آب باران یا آب خاکستری استفاده نمایید.
هرس و کنترل آفات : شاخه‌های مرده را هرس کنید و آفات را زود تشخیص دهید. از علف‌کش‌های ایمن استفاده کنید.
پایش : اثرات را با اندازه‌گیری کاهش حرارت، افزایش تنوع زیستی و ارزش املاک پیگیری کنید. برای چند سال اول، علف‌های هرز را کنترل و آبیاری منظم انجام دهید تا گیاهان مستقر شوند.