معرفی رشته لنداسکیپ یا معماری منظر
معماری منظر: هنر و علم طراحی، برنامه‌ریزی، مدیریت و نظام دهنده به محیط‌های انسان ساخت و طبیعی است.
معرفی رشته لنداسکیپ در یک جمله: معماری منظر به طراحی فضاهای باز و نیمه‌باز اختصاص دارد. از آنجا که این فضاها معمولاً فاقد عناصر اصلی معماری مانند سقف و دیوار هستند و محدودیتی در مقیاس ندارند، می‌توانند طیف گسترده‌ای از مخاطبان را در مقیاس‌های مختلف—from فضاهای شهری تا عرصه‌های ملی و حتی بین‌المللی—در بر بگیرند (شاهچراغی، ۱۳۸۸).
این رشته اگرچه ریشه در باغبانی و رویکردهای تزیینی داشته است، اما نه صرفاً باغبانی است و نه طراحی شهری: حرفه‌ای میان‌رشته‌ای است که سیستم‌های زنده‌ای همچون خاک، آب، گیاه، اقلیم و حتی رفتار انسان را در طراحی دخالت می‌دهد تا فضاهایی پایدار، معنادار و ماندگار در ذهن مخاطب خلق کند.
نکته مهمی که باید به آن توجه داشت، تفاوت معماری منظر با محوطه‌سازی است. محوطه‌سازی در واقع بخشی از معماری منظر و زیرمجموعه‌ای از آن به شمار می‌رود؛ بخشی که ملموس‌تر و بیشتر به چشم می‌آید، اما تمام گستره‌ی این رشته را پوشش نمی‌دهد. جهت تفاوت طراحی فضای سبز با معماری منظر به طور کلی در رویکرد، سطح تخصص و مقیاس پروژه است.
تمدن‌های باستانی :
بین‌النهرین و مصر باستان: نخستین نمونه‌های نظام‌مند باغ‌سازی با هدف آرامش و نمادگرایی شکل گرفتند.
باغ‌های ژاپنی و چینی: با فلسفه‌های عمیق مانند تاوئیسم و بودیسم، باغ‌هایی مانند باغ‌های کیوتو طراحی می‌شدند تا طبیعت محیطی برای تفکر و اندیشیدن فراهم کند.
ایران باستان: باغ‌های پاسارگاد نخستین نمونه جهانی از طرح چهارباغی هستند که نمادی از بهشت (paradeisos) بودند. این مفهوم به زبان‌های اروپایی منتقل شد و در نهایت به شکل امروزی Paradise تثبیت شد. باغ‌های ایرانی مانند فین، دولت‌آباد و ارم نمونه‌های اوج زیبایی و معنا در معماری منظر ایران باستان به شمار می‌روند.
روم و یونان باستان: تراس‌بندی باغ‌ها و طراحی مجسمه‌محور، تأثیر مهمی بر باغ‌سازی اروپایی گذاشت.
دوره رنسانس (قرن پانزدهم و شانزدهم میلادی) در ایتالیا، باغ‌ها با استفاده از تراس‌بندی، پله‌ها، مجسمه‌ها، آب‌نماها و چشم‌اندازهای هندسی طراحی می‌شدند. این باغ‌ها بازتابی از نظم، عقلانیت و دیدگاه انسان‌محور رنسانس بودند.
قرن هفدهم؛ فرانسه باغ‌های رسمی فرانسه، به‌ویژه باغ‌های کاخ ورسای، به نماد قدرت سیاسی و تسلط انسان بر طبیعت تبدیل شدند. استفاده از محورهای طولانی، تقارن و هندسه دقیق از ویژگی‌های اصلی این سبک بود.
قرن هجدهم؛ انگلستان در واکنش به هندسه سخت‌گیرانه باغ‌های فرانسوی، باغ‌های طبیعی‌گرای انگلیسی شکل گرفتند. این باغ‌ها با مناظر آزاد، دریاچه‌های مصنوعی و ترکیب‌بندی‌های الهام‌گرفته از طبیعت، زمینه‌ساز رویکرد رمانتیک در طراحی منظر شدند. تأثیر اندیشه‌های شرق آسیا، به‌ویژه باغ‌های چینی و تا حدی ژاپنی، نیز در شکل‌گیری این نگرش قابل مشاهده است.
قرن نوزدهم؛ آمریکا معماری منظر به‌عنوان یک حرفه مستقل با فعالیت‌های فردریک لاو اُلمستد (Frederick Law Olmsted) تثبیت شد. طراحی Central Park در نیویورک (طرح برنده در سال ۱۸۵۸) نقطه عطفی در توسعه پارک‌های عمومی شهری بود و نقش مهمی در شکل‌گیری حرفه معماری منظر ایفا کرد.
دوران مدرن و معاصر از اواخر قرن نوزدهم تاکنون، معماری منظر از تمرکز صرف بر زیبایی‌شناسی و کنترل طبیعت فراتر رفته و به حوزه‌هایی مانند پایداری، اکولوژی، طراحی انسان‌محور، سلامت روان، تاب‌آوری شهری و فناوری‌های نوین گسترش یافته است. امروزه معماری منظر به‌عنوان پلی میان محیط طبیعی، جامعه و زیرساخت‌های شهری شناخته می‌شود.
حوزه فعالیت معماری منظر لنداسکیپ
فارغ التحصیلان این سه رشته می توانند از طراحی یک تراس کوچک تا مقیاس فراشهری: مناظر کوهستانی، مناظر صنعتی و.. را طراحی کنند.
فضاهای عمومی شهری: پارک‌ها، میادین، پیاده‌راه‌ها فضاهای نیمه‌عمومی: دانشگاه‌ها، مدارس، مراکز فرهنگی، کافه ها، محوطه باغ رستوران ها، محوطه باغ تالارها فضاهای خصوصی: باغ ویلا، روف‌گاردن، تراس ،پاسیو، بالکن بازسازی محیطی: احیای تالاب‌ها، بازسازی رودخانه‌ها؛منظر شهری، منظر تاریخی، منظر کوهستانی، منظر کشاورزی و... محوطه‌سازی تجاری-تفرحی: فضای سبز اطراف هتل‌ها، دفاتر و مجتمع‌ها
تفاوت معماری منظر با بقیه گرایش های معماری چیست؟
آنچه رویکرد لنداسکیپ را از سایر رشته‌ها متمایز می‌کند، نگاه سیستمی به طبیعت و احترام به فرآیندها و الگوهای در جریان محیط است. به بیان دیگر، یک تراس کوچک که تحت تأثیر عواملی چون جریان باد، تابش نور خورشید و جزایر حرارتی قرار دارد؛ همان‌طور تجزیه و تحلیل می شود که یک محوطه ویلایی در زمین‌های شیب‌دار... نیازمند درک وتحلیل و توجه دقیق به تمامی اتفاقات طبیعی و محیطی پیرامون خود است.
تدریش رشته لنداسکیپ در ایران
رشته لنداسکیپ در ایران با گرایش‌های مختلف در مقاطع تحصیلات تکمیلی ارائه می‌شود.
کارشناسی ارشد : دو گرایش اصلی در این مقطع تدریس می‌شود: معماری منظر (وابسته به معماری) که بیشتر بر طراحی، هویت فرهنگی و زیبایی‌شناسی تمرکز دارد. مهندسی طراحی محیط و منظر (وابسته به محیط زیست) که بر اکولوژی، پایداری و ملاحظات زیست‌محیطی تأکید می‌کند.
دکتری : این رشته در مقطع دکتری نیز در حال توسعه است و دانشگاه‌های تهران، تربیت مدرس و شهید بهشتی پیشرو در این زمینه هستند.
مهندسی فضای سبز : نزدیک‌ترین رشته به لنداسکیپ در مقطه لیسانس رشته مهندسی فضای سبز است که بیشتر بر طراحی و مدیریت پارک‌ها و فضاهای سبز تمرکز دارد. این رشته برای نخستین بار در دانشگاه تبریز تدریس شد و بعدها در دانشکده کشاورزی کرج (دانشگاه تهران) تا مقطع دکتری گسترش یافت. البته رویکرد اصلی این دانشکده بر طراحی و کاشت گیاهان زینتی متمرکز است و کمتر به بخش هارداسکیپ منظر توجه می‌شود.
کتابهای مرتبط با صرفا رشته مهندسی فضای سبز :
1-کتاب مهندسی فضای سبز نوشته جمشید خالقی
2-بایدها و نباید ها در 100 طرح منظر باغ،پارک ،ویلا
3-طراحی فضای سبز برای طراحان حرفه ای
کتابهای مرتبط با صرفا درختان ودرختچه های زینتی اینجا را کلیک کنید.
کتابهای مرتبط با معرفی رشته لنداسکیپ یا معماری منظر :
1-کتاب معماری منظر حسن تقوائی
2-انگاره های معمارانه منظر نوشته آزداده شاهچراقی
3-عناصر پایه در طراحی معماری منظر نوشته کی.بوث
کتابهای مرتبط با صرفا رشته مهندسی طراحی محیط
1-کتاب الگو ادراک فرایند نوشته سایمون بل
2-طراحی با طبیعت نوشته مک هارگ
3-عناصر طراحی بصری در منظر نوشته سایمون بل
معرفی رشته لنداسکیپ در منابع جهانی :
بالاترین سازمان حرفه‌ای لنداسکیپ در جهان
مجله حرفه‌ای معتبر جهانی با محتوای تصویری و تحلیلی عالی
فدراسیون بین‌المللی — نماینده رسمی معماری منظر در سطح جهانی